Piny mangima - Asid Adipik Maduong': Gima Maduong' Magero Polima kod Kemikol Matiyo Malo

Gik ma nenore e ringruok kod mag kemikol

Neno kod Kido: Adipic Asid ng’enyne nyisore kaka pauda ma rachar kendo ma chal gi kristal kata kristal matindo ma onge rangi. En gi ng’injo mayom kendo onge ng’injo e bwo gik ma ng’ato nyalo timo, ma miyo obedo maber e tije mopogore opogore ma dwarore ni ng’injo ma ok ng’injo.
Kaka ng’ato nyalo ng’injo: Onyiso nyalo mar ng’injo e pi, ma romo 1.44 g nyalo ng’injo e 100 mL mar pi e 25°C. Kata kamano, onyalo ng’injo ahinya e gik ma nyalo ng’injo kaka ethanol, aseton, kod benzen. Tim mar ng’injo ma kamano miyo onyalo bedo gi nyalo mar timo maber e gik mathoth ma timore e kemikol kod loso gik moko.

Gik madongo ma ok lokre mag ringruok: 146.14 g/mol. Oting’o ng’injo mare en madirom 1.36 g/cm3 e 25°C, ma en ng’injo matin moloyo pi. Kama asidi mar adipic ng’injoe en 152°C, ma nyiso kaka olokore kowuok e gik ma ng’injo nyaka e gik ma ng’injo e bwo ng’injo ma malo. Gima ng’ato nyalo ng’injogo timore e 337.5°C, kata obedo ni onyalo chako ng’injo kapok ochopo e ng’injo ma kamano e bwo ng’injo mar yamo. Kama ng’ato nyalo wang’o en 207°C, ma nyiso ni dwaro ni obed gi ng’ich ma malo ahinya kendo obed gi gik ma nyalo wang’o mach mondo okel luoro mar mach.

Kido mar kemikol: Kaka asid mar dikarboksilik, asid mar adipik nigi grup ariyo mag karboksilik ma tiyo (-COOH), ma miyo obed gi nyalo mar timo gik moko e yor kemikol. Obedo mayot e loso gik ma kelo ester gi alkol, kendo oloso ester ma itiyogo ahinya e loso plastik, gik ma itiyogo e loso gik moko ma ng’we ng’ar, kod gik ma ng’we ng’ar. Kaachiel gi mago, onyalo loso gi diamine kokalo kuom loso gik moko ma ng’ato nyalo ng’ado mondo olos gik ma ng’ato nyalo ng’ado, ma en nylon 6,6. Reaksion mar polimer ma kamano en kidi maduong’ ahinya e loso gik ma itiyogo e loso gik moko ma ng’ato nyalo loso gi plastik. Asidi mar adipik bende nyalo bedo gi dwoko piny mondo olos alkol ma luwore kendo onyalo loso gi base mondo olos chumbi, ma iluongo ni adipates.

Kuonde ma itiyogo

Losi mar poliamid (nailon): Tiyo gi asidi maduong’ kendo mapek ahinya en e loso gik ma nyalo miyo ng’ato obed gi nyalo mar timo gik moko, ahinya-ahinya nylon 6,6. E yo ma kamano, asidi mar adipik timo gik moko gi heksametilenodiamin e yor dwoko mar ng’injo mar ng’injo. Nylon 6,6 ma owuok kuome en plastik ma tiyo maber ahinya kendo ma ong’ere ahinya nikech teko mare, ng’wech mare, ng’wech mare ma ok ng’ich, kod nyalo mare maber ahinya mar loso gikmoko. Nylon 6,6 itiyogo ahinya e loso mtoka mondo ilos gik moko kaka gik ma itiyogo e loso mtoka, giya, kod bering. Bende en gino maduong’ ahinya e loso lewni, kama itiyo kode e loso lewni ma nigi rang’iny mamalo mar loso lewni, kapet, kod gik ma itiyogo e loso lewni nikech teko mare, ng’iyo mare, kod nyalo mare mar mako rangi maber.

Gik ma keto plastik kod gik ma keto mo: Asid mar adipik itiyogo mar loso gik ma nyalo miyo ng’ato obed gi adipat. Gik ma kamago ma miyo ng’ato bedo gi plastik, imedo e gik ma ng’ato nyalo ng’iewogo gik moko, ahinya ahinya e gik ma ng’ato nyalo ng’iewogo gik moko (PVC), mondo omed bedo gi nyalo mar lokore, bedo gi nyalo mar tiyo kodgi, kendo bedo gi nyalo mar dak kuom kinde malach. Gik ma itiyogo e loso plastik ma nigi adipate gin gik ma ji ohero ahinya e gik ma dwarore ni gibed gi nyalo mar lokore e piny ma ok ng’ich ahinya, kaka e loso gik ma geng’o waya mag mtoka, gik ma itiyogo e thieth, kod gik ma itiyogo e PVC ma ok nyal ng’ich. Kaachiel gi mago, ester ma yudore kuom asid mar adipic itiyogo kaka gik ma itiyogo e loso gik mopogore opogore, ma miyo ng’ato bedo gi teko maber ahinya mar geng’o ng’injo kod ng’injo, kendo gin gik ma owinjore tiyogo e injini, giya, kod gik mamoko ma itiyogo e ng’injo.

Oganda ma loso chiemo kod math (Tiyo gi yo ma ok owinjore): Kaka adipic acid ok otigodo e yo makare e chiemo, itiyogo e loso chiemo - gik ma tudruok gi chiemo kod gik ma itiyogo e loso chiemo. Esters mage, ka otigodo e gik ma ng’ato tiyogo e ng’ado chiemo - gik ma ng’ato tiyogo e ng’ado chiemo, konyo e neno ni gik ma itiyogo e loso chiemo nigi adier kendo nigi arita maber kuom geng’o gik ma nyalo kethogi kendo rito gik ma itiyogo mondo obed mayom. Kaachiel gi mago, inyalo tiyogo gi gik ma itiyogo e loso gik ma nyalo tudruok gi chiemo e kinde ma itiyogo, kaka gik ma tero chiemo kod gik ma geng’o chiemo.

Oganda mag loso yath kod gik ma kelo luoro: E tich mar loso yath, asid mar adipik inyalo tiyogo kaka gik ma konyo e loso yath. Onyalo tiyo kaka gik ma geng’o pH mar gik ma itiyogo e loso yath kod gik ma itiyogo e loso yath, ma miyo yath bedo motegno kendo tiyo maber. E weche mag loso gik moko, itiyo gi adipic acid e gik mopogore opogore kaka krim, losion, kod lipstick, mondo ober ng’injo, omed landore, kendo omiye gik ma miyo del bedo mayom kendo mayom.

Yore mag loso

Oksidason mar Saikloheksan: Mano e yo ma ji mang’eny tiyogo e loso asid mar adipik. Okang’no chakore gi oksidason mar saikloheksane e nyim gimoro ma nyalo miyo gik moko obed ma ok ng’iyore, ma thothne en gik ma nyalo miyo gik moko obed ma ok ng’iyore gi kobalt. E step mokwongo mar oksidasion, saikloheksan timo gik moko gi yamo kata oksijen mondo olos ng’injo mar saikloheksanol kod saikloheksanon, ma en yo ma iluongo ni “mo mar KA” (ketone - mo mar alkol) yo. 150 - 160°C kod ng’wech ma romo 1 - 1.5 MPa. Bang’e, mo mar KA medo ng’injo e ng’injo mar ariyo ka otiyo gi asid mar nitrik kaka gik ma ng’injo, ma thothne bedo e ng’injo mar 60 - 80°C kod ng’injo mar yamo. Oksidasion ma ng’ato nyalo ng’ado e okang’ mar ariyo loko saikloheksanol kod saikloheksanon obed asid mar adipik. Kata kamano, yorni nigi midhiero moko mag alwora, nikech tiyo gi nitrik asid kelo nitrous oxide (N2O), maen gas mapek makwedo ng'ich, kendo dwaro rito arima e aoche mag yugi.

Yore mag teknoloji mar ngima: E higni mokalo, osebedo gi gombo maduong’ mar ng’eyo yore mag teknoloji mag gik ma ngima mondo olos asid mar adipic kaka yo machielo ma nyalo tiyo kuom kinde malach. Gik matindo tindo, kaka bakteria kata yisti ma olosi e yor ng’injo, inyalo tiyogo mar loko gik ma nyalo loso kendo, kaka sukari kata mo ma wuok kuom yien, obed asid mar adipic kokalo kuom yore mathoth mag loso gik moko. Kuom ranyisi, bakteria moko inyalo loso mondo olos gik ma nyalo medo lokore obed asid mar adipic. Kaka yore mag bioteknoloji ma kamago pod ni e rang’iny mar loso kendo giromo gi pek ma tudruok gi loso gik moko kod pesa ma ginyalo tiyogo, gimiyo nyalo mar loso gik ma nyalo ketho alwora kendo ma nyalo konyo e kinde mabiro.

Yore mag rito

Rieko mag ngima: Asid mar adipik nyalo kelo ng’ol e del kod wang’ ka ng’ato omako ng’ato achiel kachiel. Ka ng’ato ochung’ e dende kuom thuolo malach kata ka en gi dende nyadiriyo, mano nyalo miyo obed gi tuo mar dermatis, kendo ka ochopo e wang’e, nyalo miyo wang’e obed makwar, owinjo lit, kendo nyalo ketho wang’e. Ka ng’ato oyueyo buru ma nigi asid mar adipic, mano nyalo ketho yo ma ng’ato yweyogo, kendo mano miyo ng’ato ng’iyo, ng’iyo ng’ato, kendo ng’iyo ng’ato ng’iyo. Ka ng’ato ochamo asid mang’eny ma nigi adipic, mano nyalo miyo obed gi pek e ich, kaka ng’ol, ng’ol, kod ng’ol. Jotich ma tiyo kod asid mar adipic onego orwak gik ma nyalo ritogi kaka glav, gik ma ritogi, kod gik ma geng’o muya, ahinya ahinya e kuonde ma nyalo bedo ni ng’ato nyalo yudoe buru.

Risiko mag Mach kod Puonj: Kata obedo ni asidi mar adipik nigi nyalo mar wang’ ma malo ahinya, en gi nyalo mar wang’. E kit powder, onyalo loso gik ma nyalo pong’o gi yamo ka okethore e gik ma oromo. Owinjore iketi kuonde ma iketoe gikmoko mabor gi kama mach nyalo wang’e, kendo yamo maber en gima dwarore mondo kik buru ochokre. Kapo ni mach owang’ ma oriwo asidi mar adipik, owinjore oti kod gik ma nyalo geng’o mach, kaka pauda ma otuo mar kemikol kata muya mar carbon daioxide.

Gik ma nyalo ketho alwora: Adipik asid en gik ma nyalo bedo e alwora ma ng’ato nitie. Ka oweye e pi, onyalo kethore gi gik matindo tindo bang’ kinde, kata kamano, ka oting’o gik mang’eny pod nyalo ketho ngima mar gik ma ni e pi. Bende, onyalo ketho pH mar sistem mag pi nikech kaka en gi asidi. Omiyo, rito yugi maber kod yore mag geng’o yugi gin gik ma dwarore ahinya mondo kik asid mar adipic ogol e alwora ma ok ochung’ne. Oganda ma loso kata tiyo kod asid mar adipic dwarore ni oluw chike matek ma rito alwora mondo kik giyud gik ma nyalo ketho piny, pi, kod yamo.

Gik ma oler

Oboke mar Rieko Ber