Bisphenol A (BPA): Jalo maduong' mar gik matiyo maber

Bisphenol A (BPA), miluongo gi kemikol ni 2,2-bis(4-haidroksyphenyl)propan, nigi fommula mar molekul C15 H16 O2 kendo pek mar molekul en 228.29. Onenre kaka gimoro ma rachar ma nigi ng’injo kata ma ng’injo, kendo kinde mang’eny en gi ng’injo makende ma ok nen maber mar klorofenol. BPA ok nyal ng’injo e pi to ng’injo maber e gik ma nyalo ng’injo kaka karbon tetrakloraid, alkol, eter, kod aseton. Kaluwore gi tich maduong’ ahinya ma atom mag haidrojen timo e kar ortho kod para mar grup mage mag haidroksil, BPA nyalo ng’ado bura mayot e wi gik ma kemikol kaka halojen, naitr, sulfon, kod oksidason, ma keto fundament motegno mar tiyo kode e yo malach e loso gikmoko.

Tudri kodwa

Nonro matut mar gik madongo mag fisik kod kemikal

Chenro makende mar molekule: Molekyul mar BPA oriw gi grup ariyo mag hydroksil ma oriwre gi ng’injo mar propan. Gik ma ochung’negi miyogi teko makende mar kemikol. Grube ariyo mag hydroxyl mag phenolic miyo BPA bedo gi teko mar ng’iyo gik moko, ma miyo onyalo timo gik moko gi gik mopogore opogore. E kinde marom, ng’injo mar propane miyo ng’injono bedo gi ng’injo moro ma ok ng’injo kendo ma nyalo geng’o ng’injono, ma mulo kaka BPA yiero kendo tiyo e gik mopogore opogore ma kemikol timo.

Gik ma nenore: BPA nigi ng’injo ma romo 158 - 159°C, ng’injo ma nyalo romo 400.8°C, kendo ng’injo mare romo 1.195g/cm3. Okang’ mare ma malo mar ng’injo kod ng’injo mare miyo bedo motegno e bwo liet kod pek mapile, ka ng’injo mare ma owinjore tiyo gi tich maduong’ e gik ma dwaro ng’injo mar gik moko makende, kaka e loso plastik moko kod resin, kama kido mag ng’injo mag BPA nyalo ketho kido mag ringruok kod loso gikmoko mogik. Onyalo ng’injo matin e karbon tetrakloraid, ok nyal ng’injo ahinya e pi, to onyalo ng’injo e gik mopogore opogore ma ng’injo ma ng’ato nyalo ng’injo, kendo kido mar ng’injoni ng’ado kaka onyalo timo gik moko kod yore mag tiyo kode e sistem mopogore opogore mag gik ma ng’injo.

Fom mar Rango Ber mar Bisphenol A

Rango	Wich	Gik ma oler	Duoko	Yor timo pim
Chal mar gimoro	/	Rachar ma nigi ng’injo kata ma ng’injo, maonge gik ma okler mag masin	Oboke marachar, maongee chilo mag masin	28113-2011
Bisfenol A	Iye/%	≉99.85	99,925	28113-2011
Finol	Iye/%	≤0.005	0.001	28113-2011
2,4-Isomer	Iye/%	≤0.050	0.01	28113-2011
Kido mar kristal	°C	156.6	157.2	28113-2011
Krom moling'	Rangi, Pt-Co (Kido mar Hazen)	≤20	10	28113-2011
Kroma mar duoko	Rangi, Pt-Co (Kido mar Hazen)	/	5	28113-2011
Ng'ich	Iye/%	≤0.08	0.02	6283-2008

Tiyo gi weche madongo e kuonde mathoth

Loso Plastik kod Resin:
Kaka ng’ato nyalo loso gik moko: BPA e gino ma itiyogo ahinya e loso gik ma nyalo miyo ng’ato obed gi nyalo mar loso gik moko. Polycarbonate ochung’ motegno e migepe mang’eny nikech nyalo mare mar neno maber (nyalo ng’ado ler mokalo 90%), nyalo mare mar geng’o gik ma nyalo kethore (ma romo nyadi 250 - 300 mar glas ma kawaida), nyalo mare mar geng’o ng’wech maber, kod nyalo mare mar geng’o liet (nyalo mar ng’ado liet nyaka 130 - 140°C). E weche mag elektronik kod mag stima, PC itiyogo ahinya e loso gik ma iketo e kompyuta, simu mag lwedo, kod gik mamoko mag elektronik, ma ok mana miyo gik ma iye rito ma nyalo geno, to bende gimedo ng’wech mar gik moko e chiro nikech kaka gineno maber kendo gi ng’injo maber. E loso mtoka, itiyo gi PC e loso gik ma oumo taya mag mtoka, gik ma itiyogo e mtoka, kod gik mamoko. Kaka ler ma malo ma ng’ato nyalo ng’ado e wi gik ma oumo taya mag nyim gari miyo ler bedo maber e otieno, to ng’ato nyalo bedo gi geno mar loso gik moko e yo makare kendo tiyo kodgi kuom kinde malach. E gedo, PC - ma olosi gi panel mag ler mar chieng’, gik ma riembo ler, kod gik mamoko itiyogo ahinya e udi mag ji duto kaka duka madongo mag ng’iepo kod stede mag tuke nikech ginyalo geng’o gik ma nyalo kethore kendo ginyalo ng’ado ler, ma miyo bedo gi kuonde maler kendo ma nigi arita maber e ot.

Epoksi Resin: BPA bende en gino maduong’ ma itiyogo e loso resin mag epoksi. Resin mag epoxy nigi nyalo maber mar mako gik moko kendo ginyalo mako gik mopogore opogore kaka chuma, yien, kod glas, omiyo gin gi thuolo maduong’ ahinya e loso gik moko. E tich mar loso ndege, itiyo gi gik ma ng’ato nyalo ng’adogo ndege ma nigi epoxy mondo oket gik ma ng’ato nyalo ng’adogo ndege mondo gine ni ndegeno ochung’ motegno kendo ochung’ motegno e bwo gik ma ng’ato nyalo ng’ado e ndege. E kindeno bende, resin mag epoxy nigi teko maber mar geng’o ng’injo mag kemikol kendo geng’o ng’injo kendo itiyogo ahinya e gik ma itiyogo e keto gik moko e mtoka kod gik ma itiyogo e keto gik moko e mtoka. Kuom ranyisi, board mag sakiut ma ni e gige elektronik kinde mang’eny iketo epoxy resin mondo orit gige elektronik mondo kik giyud gik ma nyalo ketho piny ma oko kendo mondo gimedo bedo motegno kendo mondo gimedo tiyo kuom kinde malach. E yo mar keto gik moko e wi gik moko, itiyo gi gik ma itiyogo e rito gik moko e wi chuma, ma nyalo geng’o maber gik ma nigi kemikol kaka asidi kod alkali kendo medo kinde ma gik ma itiyogo mag chuma nyalo tiyo kuom kinde malach.

Tiyo gi Kemikol Mabeyo Mamoko:
Gik ma nyalo geng’o mach: Gik ma nyalo geng’o mach kaka tetrabromobisfenol A inyalo loso ka itiyo gi BPA. Omedo gik ma geng’o mach bedo gi tich maduong’ ahinya e tije kaka gik ma itiyogo e loso plastik kod gik ma itiyogo e loso lewni. E gik ma olosi gi plastik, gik ma geng’o mach nyalo dwoko piny maber kaka gik moko nyalo wang’. Ka ng’ato ochung’ e kama mach nyalo wang’e, gas ma ok nyal wang’ ma osekethore kata ng’injo ma nigi carbon ma olosi ma gik ma geng’o mach kelo nyalo geng’o oksijen kod liet kendo geng’o ng’injo mar mach. Kuom ranyisi, keto gik ma nyalo geng’o mach e plastik ma itiyogo e loso gik moko mag stima kod stima nyalo dwoko piny ahinya luoro mar mach kendo rito ngima kod mwandu mag ji. E loso lewni, keto gik ma geng’o mach nyalo miyo lewni kik wang’ ahinya sama giromo gi kama mach nyalo wang’e kendo dwoko piny hinyruok ma lewni nyalo yudo ka wang’o lewni e mach.

Gik ma geng’o ng’ato mondo kik obed gi liet: BPA inyalo tiyogo kaka gik ma geng’o ng’ato mondo kik obed gi liet e gik moko ma itiyogo e loso plastik kod raba. E kinde ma iloso plastik, gik moko kaka ng’ich ma malo kod oksijen nyalo miyo plastik obed matin kendo kethore mayot, ma ketho kaka gik moko tiyo kod kinde ma gitiyogo. Kaka gik ma geng’o ng’ato bedo gi ng’ol, BPA nyalo mako gik ma ng’ato nyalo ng’ado e plastik, geng’o ng’ato mondo kik odonjre e ng’ute, kendo nyalo geng’o ng’ato mondo kik obed moti. E kinde marom, kaka gik ma geng’o liet, BPA nyalo medo ng’ich mar plastik e alwora ma ng’ich ahinya kendo geng’o plastik mondo kik otur, kik olok rangi, kod pek mamoko e kinde ma itiyogo kata ka itiyogo. E gik ma itiyogo gi raba, BPA bende nyalo timo tich ma kamano, ma miyo raba nyalo geng’o ng’ich kod oksijen kendo miyo gik ma itiyogo gi raba kaka taya mag nyamburko kod gik ma iketo e raba nyalo tiyo kuom kinde malach.

Gik ma kelo ywak ewi arita kod duoko mag ohala

Nonro mar Rieko mag Thieth: BPA nigi ng’injo moro matin kendo onyalo wuok kendo lokore e alwora kod ringruok mar dhano. Namba maduong’ mar nonro osenyiso ni BPA nigi gik ma chal gi gik ma kelo ng’ato e del kendo nyalo ketho sistem mar ng’ato ma nigi ng’ol. Makamana ne nyithindo matindo, dongruok mar sistem margi mar nyuol nyalo bedo marach, ma kelo tuoche ma tudruok gi sistem mar nyuol. E kinde marom, BPA bende nyalo miyo ng’ato ok nyal temo insulin, mae kelo midhiero mag ngima kaka skar mang’eny e remo kod bedo gi del mapek ahinya. Gik moko ma ne otim kuom le osenyiso ni le ma ne otimnegi nonro ma ne otiyo gi BPA kuom kinde malach, bedo gi dongruok ma ok owinjore mar fuoni mag nyuol kod lokruok e timgi. Kata obedo ni nonro ma itimo kuom kaka BPA nyalo ketho ngima dhano pod dhi nyime, pinje mang’eny osekawo okang’ mar geng’o tiyo kod BPA e gik moko makende nikech luoro ma gin-go kuom gik ma nyalo kelo hinyruok e ngima dhano.

Gik ma Otimre mag Oganda kod Dongruok mar Luwo Chike: Kaluwore gi ywak ma nitie e wi kaka BPA nyalo ketho ngima dhano, pinje mang’eny kod kuonde mang’eny e piny mangima oseketo chike ma owinjore mondo ogeng’ tiyo kode. E higa mar 2011, Ofis mar Thieth e piny China kod ofis mamoko auchiel nogolo chik ma geng’o tiyo kod BPA e loso, kelo, kod uso boche mag chak mag nyithindo matindo. Pinje kod kuonde kaka Amerka, Kanada, kod Riwruok mar Pinje mag Ulaya bende osebedo ka geng’o tiyo kod BPA e loso chiemo, gik ma itiyogo ne nyithindo matindo, kod gik mamoko. Ka giromo gi dwaro mag chike ma kamago, ng’wechno temo matek mondo giyud yore moko ma nyalo konyogi kar BPA, kaka BPS kod gik ma nyalo konyogi. E kinde marom, ohala mag loso gikmoko dhi nyime gi loso yore mag loso gikmoko kendo keto teko e rito ber mar gikmoko mondo odwoko piny kwan mar BPA ma ng’ato nyalo ng’ado kendo chopo dwaro mag chike ma medore matek kod dwaro mag jopur mag rito gikmoko e wi geno mar neno ni gikmoko tiyo maber. E yo ma itiyogo e loso gik ma itiyogo e loso gik ma itiyogo, ng’ato nyalo loso gik ma nyalo miyo BPA obed maber kendo dwoko piny kwan mar BPA ma pok otimo gik moko e gik ma itiyogo kuom loso gik ma nyalo miyo gik moko otim maber kendo loso gik ma nyalo miyo gik moko obed maber.

Gik ma oler

Nying gimoro		Bisfenol A
Fomula mar kemikol		C15H16O2
Kilo mar Molekyule		228.29 g/mol
Chal mar gimoro		Pada marachar ma chal gi kristal
Kama ng'injo		155-158 °C
Kido mar goyo		250-252 °C
CAS OK		80-05-7
Kod mar HS		29072990
EINECS OKO		201-240-4.
Tich mare		Oloso gige loso plastik, gige geng'o mach, gigo mag loso yath; itiyogo e gik ma itiyogo e keto gik moko e wigi.

Oboke mar Rieko Ber

Nying gimoro	Bisfenol A
GIMORO	NENGO MOKIME (%)	NENGO MAR TEMO (%)
Bisfenol A ler wt.	Matin 99.85	99,93
Rangi mar APHA	Maduong' 5	5
Mig/kilo mag fenol	Maloyo 100	56
Phenol ma nono. %	Maloyo 1000	230
Pi wt. %	Maduong' 0.1	0.03
Mig/kilo mar buru	Maduong' 5	0
Mig/kilo mar chuma	Maduong' 0.1	0.03

Ang’o momiyo onego wabed gi BPA?

Wachiwore mar chiwo gik ma nigi BPA ma nigi rang’iny mamalo kendo ma nyalo tiyo maber. Gimoro amora ma tudruok chakre e ng’iewo gik ma itiyogo nyaka e loso gikmoko kendo losogi luwo yore matek mag rito ber mar gikmoko mondo gine ni gikmoko nigi ler ma malo, gik ma nigi chilo matin, kendo ni gik moko duto ma nyiso ni gikmoko nigi ler ma malo. Wabedo gi jotich ma nigi lony e weche mag R&D ma nyalo chiwo gik ma ng’ato dwaro kaluwore gi dwaro mopogore opogore mag jonyiewo mondo okony jonyiewo yudo gik manyien kendo timo dongruok e weche kaka plastik, resin, kod kemikol mabeyo. E kinde marom, wan gi nyalo maber mar rito gik ma wachiwo mondo wane ni wachiwo gik ma wachiwo e kinde mowinjore kendo ma nyalo chopo dwaro mag jonyiewwa mag loso mwandu madongo. E ng’wech mar ng’wech mar BPA, waketo pachwa ahinya kuom ng’wech mar chike, wadhi nyime keto pesa e mwandu mag R & D, kendo wajiwo loso ma ralum kendo ma nigi arita maber mar yore mag loso gikmoko mondo omi jonyiewo gik ma luwo chike kendo ma nyalo geno.

Yier BPA marwa, riwre mondo ubed gi ng’eyo ma dhi nyime e weche mag gik ma tiyo maber, ubed gi pek, kendo ubed gi nengo maduong’.