Piny mangima - Naitret Maduong' mar Potasium: Rieko Duto - Oting'o Kemikol
Kuonde madongo mag tiyo gi
E piny ma pur, potasium marwa en gino ma kelo lokruok maduong’ ahinya e piny. Ochiwo ber ariyo - gik ma konyo e ringruok, ma omiyo potasium kod naitrojen, ma gin gik ariyo ma dwarore ahinya e dongruok mar yien. Potasium en gima dwarore ahinya e rito wuoth mar pi e kind yien, kendo miyo yien bedo gi nyalo mar ng’ado bura e wi oro, liet, kod koyo. Bende, en gi tich maduong’ ahinya e bero ber mar olembe kod alode, medo rangi, ndhadhu, kod kinde ma ginyalo ritogo. To nitrojen to en gik ma gero protin kod klorofil, ma konyo e dongruok mar yien ma ng’we ng’ar kendo medo tich mar loso gik moko kaka chieng’. Kata obedo ni en puothe madongo mag kahawa e Amerka ma milambo, puothe mag citrus e Nam Mediterranean, kata puothe mag ngano e Asia, jopur geno ni potassium ma wan-go biro medo ng’injo mar cham kendo bero ngima mar puothegi duto. Inyalo tiyo kode kokalo kuom yore mopogore opogore kaka ng’ado pi e wi yien, ng’ado pi e wi yien, kata keto pi e lowo, ma miyo yien yudo gik ma konyo e yien.
E weche mag chiemo, ng’injo mar potasium nigi ng’injo ma osebedo ka itiyogo kuom kinde malach. Ne otiyogo kaka gik ma rito chiemo, ahinya ahinya e ring’o ma osechango. Ka ogeng’o dongruok mar gik ma nyalo kelo hinyruok, okonyo e medo kinde ma gik moko kaka ring’o ma ng’we ng’ar, ng’ombe ma ng’we ng’ar, kod salami nyalo bedogo. Kaachiel gi mago, okonyo e loso rangi kod ndhadhu ma ng’ato nyalo ng’iyogo ring’o ma osechangogi. Tiyo gi chiemo oket maber mondo ochop chike matek mag piny mangima mag rito gik moko, ma miyo jogo ma tiyo kode nyalo yudo mor kuom gik ma kamago maonge gi parruok moro amora mar ngimagi.
Oganda ma loso gik ma ng’ato nyalo ng’adogo mach yudo ler mang’eny kendo ma rieny nikech potasium ma wan-go. Kaka gik madongo ma kelo oksijen, omiyo oksijen ma dwarore mondo gik ma itiyogo e loso mafuta owang’ ahinya. Ka oriw gi kemikol mamoko, omiyo onyalo loso rangi mopogore opogore ma ng’ato nyalo neno maber kendo ma nyalo miyo ng’ato obed gi gombo mar neno gik moko. Chakre gik madongo ma inyiso e nyasi mag piny mangima kaka Tarik Ang’wen dwe mar Julaini e piny Amerka nyaka e nyasi mag Higa Manyien ma itimo e Sydney, Australia, ng’injo marwa mar potasium e ma miyo gik ma ng’ato nyiso ma ng’ato nyalo ng’iyo ma rieny e kor polo otieno.
E sekta mar loso kiyo, itiyo gi potasium nitrate mar bero ber kod kinde mabiro mar gik ma iloso gi kiyo. Okony e duoko piny ng’ich mar glas, ma miyo yo ma itiyogo e loso gikmoko bedo gi teko mang’eny - ma tiyo maber. Kaachiel gi mago, odwoko teko mar glas mar geng’o kemikol kod teko mar masin, ma miyo obed maber e tije kaka gik ma nigi nengo mamalo, lens mag wang’, kod glas ma itiyogo e loso gik mag elektronik.
Gik ma oler
| Nying gimoro | Naitret mar potasium | |||||||||
| Fomula mar kemikol | NG’EYO3 | |||||||||
| Kilo mar Molekyule | 101.10 | |||||||||
| Chal mar gimoro | Pada marachar | |||||||||
| Kama ng'injo | 334 °C | |||||||||
| Pek | 2.109 g/sentimita3 | |||||||||
| CAS OK | 7757 - 79 - 1 | |||||||||
| Kod mar HS | 28342110 | |||||||||
| EINECS OKO | 231 - 818 - 8 | |||||||||
| Tich mare | Gik ma dongo dongo, barut mar bundu, gik ma wang’o mach, kiyo | |||||||||
Oboke mar Rieko Ber
| Nying gimoro | Naitret mar potasium | ||||||
| GIMORO | MAR OKANG | TIMO NONRO | |||||
| LERO | 99.4% dakika | 99,42% | |||||
| N | 13.5% dakika | 13.52% | |||||
| K2O | 46% dakika | 46.08% | |||||
| NG'ICH | 0.15% MALOGI | 0.14% | |||||
| KLORAID (kaka Cl-) | 0.02% MALOGI | 0.02% | |||||
| SALFET (kaka SO4 2-) | 0.01% MALOGI | 0.01% | |||||
| KABONET (kaka CO3 2-) | 0.01% MALOGI | 0.01% | |||||
| HAIDROKOPISITI | 0.25% MALOGI | 0.23% | |||||
| GIMO MA OKNYAL NYAL NYAL NYAL E PI | 0.03% MALOGI | 0.01% | |||||
E yo machuok
Nitrate marwa mar potasium ma malo moloyo e piny mangima iketo e kontena makende ma ok donjoe yamo mondo orit kemikol mage e kinde ma iketoe, iterogi, kendo itiyo kodgi. Batch ka batch timo pim matut mag ng’eyo ber mar gik moko, moriwo nyaka nonro mar ler, ng’eyo kaka potasium kod naitrojen nitie, kod ng’iyo kaka gik moko tiyo. Kata bed ni in japur e Afrika, japur ma loso chiemo e piny Ulaya, japur mar gik ma ng’ato nyalo ng’ado e mach e piny Asia, kata japur mar glas e Amerka ma Ugwe, ng’at ma nigi potasium en gino ma inyalo geno kendo ma tiyo maber ma inyalo geno. Ochiwo ng’injo ma ok ng’injo mar ber, tiyo, kod arita, ma neno ni ochopo kendo okalo dwaro mari makende mag tich.