Piny mangima - Asid mar Oksalik Maduong': Oganda ma loko kemikol ma nigi gino duto
Kuonde madongo mag tiyo gi
E tich mar loso chuma, asid marwa mar oksalik en gik ma loko gik moko. Ne otiyogo ahinya e lwoko chuma kendo golo ng’injo. Asid mar oksalik nigi nyalo makende mar loso gi ng’injo (oksaid mar chuma), ma loko ng’injono obed gimoro ma nyalo ng’injo ma nyalo ng’injo mayot. Mano miyo obedo yo maber mar duoko ler kod tich mar gik ma olosi gi chuma, bed ni gin gik machon ma olosi gi chuma, masinde mag loso gikmoko, kata gik ma itiyogo e loso mtoka. Joma tiyo kod chuma geno kuom asid marwa mar oxalic mondo ogol ng’injo maber kendo oik gik ma nigi chuma mondo odhi nyime gi losogi, kaka keto rangi kata keto gik moko e wi chuma.
Oganda ma loso lewni yudo ber mang’eny kuom asid mar oksalik marwa ma ng’eny ahinya e piny mangima bende. Ne itiyo kode e yore mag tieko lewni. Oxalic acid konyo e golo rangi mang’eny, chumbi, kod gik mamoko ma ok ler e lewni, ma miyo lewni bedo gi rangi ma ok ng’ich kendo miyo lewni bedo maber moloyo. Bende, okonyo ahinya e keto rangi mar kit lewni moko obed maler, ma miyo gibedo maler kendo machalre. Joma loso lewni nyalo loso lewni ma nigi nengo mamalo ma nyalo chopo dwaro mag chiro mag fason kod gik ma loso ot kuom tiyo kod oxalic acid marwa e yore ma gilosogo lewni.
E weche pur, asid mar oksalik nigi yore ma otiyogo. Inyalo tiyo kode kaka yath ma nyalo nego fungi e kinde moko. Oksalik asid nigi nyalo mar geng’o dongruok mar fungi moko ma nyalo ketho cham. Kuom ranyisi, e pur mar ng’injo, okonyo e geng’o dongruok mar ng’injo, ma miyo ng’injo bedo gi ng’injo mang’eny ma nigi ngima maber. Kaachiel gi mago, inyalo tiyogo e thieth ma itimo bang’ ng’ado cham mondo omed kinde ma olembe moko kod alode moko nyalo dakgo kuom dwoko piny dongruok mar gik ma kelo ketho - ma kelo gik matindo tindo.
E tich mar loso kemikol, asid marwa mar oxalic tiyo kaka gik ma dwarore ahinya e loso gikmoko. Gitiyo kode e loso kemikol mopogre opogre, kaka oxalates, ma itiyogo e loso gik moko ma iluongo ni seramiki, rangi, kod ink. Gik ma en-go mag kemikol miyo inyalo loso gik ma nigi rang’iny mamalo ma nigi gik moko makende. Joma loso kemikol nyalo geno asid marwa mar oxalic mondo gilos gik manyien ma nyalo chopo dwaro ma medore mag chiro.
Gik ma oler
| Nying gimoro | Asid mar Oksalik | |||||||||
| Fomula mar kemikol | H2C2O4 | |||||||||
| Kilo mar Molekyule | 90.04 g/mol | |||||||||
| Chal mar gimoro | Pada marachar ma chal gi kristal | |||||||||
| Kama ng'injo | 189.5 °C | |||||||||
| Kido mar goyo | 150°C | |||||||||
| Pek | 1.653 g/sentimita3 | |||||||||
| CAS OK | 144 - 62 - 7 | |||||||||
| Kod mar HS | 29171110 | |||||||||
| EINECS OKO | 205 - 634 - 3 | |||||||||
| Tich mare | Tiyo gi lewni, ledha, chuma, yath, kod lwoko | |||||||||
Oboke mar Rieko Ber
| Nying gimoro | Asid mar Oksalik | ||||||
| GIMORO | NENGO MOKIME (%) | NENGO MAR TEMO (%) | |||||
| Chal mar gimoro | Kristal marachar | Kristal marachar | |||||
| Maler | Dakika 99.60 | 99,85 | |||||
| Salfet (Kaka SO4) | 0.2 | 0.03 | |||||
| Gima odong' e wang' mach | 0.2 | 0.02% | |||||
| Chuma mapek (kaka Pb) | 0.02 | 0.0001 | |||||
| Chuma (Kaka Fe) | 0.01 | 0.0014 | |||||
| Kloraid (Kaka Cl) | 0.01 | 0.0004 | |||||
| Kalsiam (Kaka Ca) | 0.0005 | 0.0001 | |||||
E yo machuok
Oxalic Acid marwa mar piny mangima oket e kontena ma nigi rang’iny mamalo kendo ma ok nyal ng’injo mondo kik ng’injo kata kethore e kinde ma iketoe kendo iterogi. Batch ka batch timo pim matek mag ng’eyo ber mar gik moko, moriwo nyaka ng’iyo ler, ng’eyo kaka asidi nitie, kod ng’iyo kaka gik moko tiyo. Kata bed ni in duka ma loso chuma e Amerka ma Ugwe, duka ma loso lewni e piny Asia, duka ma loso gik moko e piny Ulaya, kata duka ma loso kemikol e Afrika, asid marwa mar oxalic en gino ma inyalo yiego kendo ma nyalo tiyo e yore mang’eny ma idwaro. Ochiwo tich ma ok nyal pimre, kendo oneno ni ochopo kendo okalo dwaro mari makende mar ng’wech.