Piny mangima - Naitret mar Kalsium Maduong': Kemikol Mogik Ne Oganda Mopogre
Kuonde madongo mag tiyo gi
E sekta mar pur, ng’injo marwa mar kalsium en gik ma loko gik moko. Otiyo kaka yo maber mar yudo gik ariyo ma dwarore ahinya ne yien: kalsium kod naitrojen. Calcium en gima duong’ ahinya e jiwo ohinga mag sel mag yien, ma ok mana miyo yien bedo motegno, to bende miyo yien bedo gi teko mar geng’o tuoche kod gik ma nyalo ketho yien. To naitrojen, e gino ma gero protin kod klorofil, ma miyo yien madongo dongo kendo miyo yien bedo gi nyalo mar timo gik moko kaka ler. Kata obedo ni en puothe madongo mag ngano e Amerka ma Nyanduat, puothe mag mzabibu e piny Ulaya, kata puothe mag alode e piny Asia, jopur geno nitrate marwa mar calcium mondo omed dongo cham kendo ober ber mar chamgi. Inyalo tiyo kode mayot kokalo kuom yore mopogore opogore kaka keto pi e yien, ma miyo yien bedo gi gik ma nyalo konyogi e yo makare nyaka e kor yien.
Oganda ma loso puoth bende yudo ber mang’eny kuom gik ma watiyogo e piny mangima. Kuom jopur ma ng’iewo gik moko e ot ma ng’ich kod jogo ma rito gik moko e puothe, omiyogi gik ma konyogi e ngimagi ma konyo yien mondo odong’ maber e okang’ ka okang’. E pur mar yien ma itiyogo e loso gik moko, okonyo e dongo maua ma nigi teko kendo ma nigi yien ma nigi teko kendo ma nigi ng’injo. Otiyo maber ahinya e sistem mag dongo ma onge lowo, kama rito gik ma konyo e ringruok en gima duong’ ahinya. Ka watiyo gi nitrate mar calcium ma wan-go, jopur nyalo loso yien ma nigi ng’injo ma malo ma nyalo romo gi dwaro ma ji dwaro e chiro.
E tich mar gedo, ng’injo mar kalsium nigi tich maduong’ ahinya. Ne otiyogo ahinya kaka gik ma kelo ng’wech e simenti. Ka omedi e gik ma oriw gi simenti, odwoko piny ahinya kinde ma simentino tiyogo ma ok oketho teko ma simentino nigo kuom kinde malach. Mano konyo ahinya e gedo ma ng’ato timo e piny ma ng’ich, ma simenti machon nyalo kawo thuolo malach mondo oket. Nitrat marwa mar kalsium konyo gedo ma itimo e piny mangima mondo odhi nyime maber, kendo mano konyo e geng’o thuolo kod pesa mang’eny. Bende, omiyo simenti bedo gi teko mar geng’o ng’ich kod ng’ich ma nyalo geng’o ng’ich, kendo mano miyo gik ma ogere kaka yore, mtoka, kod udi nyalo dak kuom kinde malach.
E tich mar loso kemikol, ng’injo marwa mar kalsium tiyo kaka gik madongo ma itiyogo e loso kemikol mamoko. Ne otiyogo e loso gik ma nigi kwan makende mar gik ma konyo e ringruok, glas makende, kod kit gik moko ma nyalo pong’o piny. Gik ma kemikol ma en-go makende miyo obedo gik ma dwarore ahinya e yore mag timo gik moko, ma miyo inyalo loso gik ma nigi rang’iny mamalo.
Gik ma oler
| Nying gimoro | Kalsium naitret | |||||||||
| Fomula mar kemikol | Ca (OK3)2 | |||||||||
| Kilo mar Molekyule | 164.09 | |||||||||
| Chal mar gimoro | Pada marachar ma chal gi kristal | |||||||||
| Kama ng'injo | 561°C | |||||||||
| Pek | 2.504 g/sentimita3 | |||||||||
| CAS OK | 10124 - 37 - 5 | |||||||||
| Kod mar HS | 28342990 | |||||||||
| EINECS OKO | 233 - 332 - 1 | |||||||||
| Tich mare | Gik ma dongo dongo, gik ma nyalo pong’o piny, simenti, chiemo/farma | |||||||||
Oboke mar Rieko Ber
| Nying gimoro | Kalsium naitret | ||||||
| GIMORO | Mar okang | Timo nonro | |||||
| LERO | 98.0% dakika | 98,55% | |||||
| Mano | 16.6 % dakika | 16.62 | |||||
| Malo | 23% dakika | 23.38 | |||||
| N | 11.6 % dakika | 11.70% | |||||
| SO4 | 0.03 % dakika | 0.03 | |||||
| AMONIA | 0 % MOKO | 0 | |||||
| CHUMA MAPELO (Kaka Pb) | 0.002 % MOKO | 0.001 | |||||
| Fe | 0.002 % MOKO | 0.0005 | |||||
| Cl- | 0.05 % MALOGI | 0.013 | |||||
| GIMO OK NYAL NYAL NYAL NYAL NYAL NYAL NYAL NYAL NYOL E PI (%) | 0.02 % MALOGI | 0.001 | |||||
| NENGO mar PH | 5.0-7.0 | 5.6 | |||||
E yo machuok
Nitrate mar Calcium marwa ma ng’eny ahinya e piny mangima iketo e kontena ma nigi rang’iny mamalo kendo ma ok nyal ng’ich mondo kik gikethore e kinde ma iketoe kendo iterogi. Batch ka batch timo pim matek mag ng’eyo ber mar gik moko, moriwo nyaka nono ler mar gik moko, ng’eyo gik ma konyo e ringruok, kod ng’iyo kaka gitiyo. Obed ni in japur e piny Amerka ma milambo, kambi mar gedo e Afrika, japur e puothe e piny Australia, kata jaloso kemikol e piny Ulaya, gino marwa mar calcium en gino ma inyalo geno kendo manyalo tiyo e yore mopogore opogore ma idwaro. Ochiwo tich ma ok nyal pimre, kendo oneno ni ochopo kendo okalo dwaro mari makende mar ng’wech.